Cuối tuần muốn đưa con ra khỏi nhà mà không mất vé, những chỗ dễ tìm nhất là công viên và sân chơi công cộng, phòng đọc thiếu nhi của thư viện công cộng, các buổi kể chuyện hay sinh hoạt miễn phí ở nhà văn hoá, và bảo tàng công lập có phần trưng bày không thu vé. Điều kiện cần biết: thư viện có thể yêu cầu làm thẻ hoặc đăng ký trước cho buổi sinh hoạt, buổi kể chuyện thường giới hạn số trẻ, còn công viên miễn vé nhưng trò chơi có máy móc bên trong thường thu tiền theo lượt.
Không mất vé không có nghĩa là không mất gì: bạn vẫn trả bằng tiền gửi xe, đồ ăn, và quan trọng hơn là thời gian chuẩn bị. Phần dưới gợi ý chọn chỗ theo độ tuổi của trẻ, cách đọc thông báo hoạt động, những khoản hay phát sinh ở nơi miễn vé, và mấy nguyên tắc giữ con an toàn khi chỗ miễn phí lại thường là chỗ đông người.
Chọn chỗ theo tuổi của con
Một chỗ hay với trẻ tám tuổi có thể là cực hình với trẻ hai tuổi. Bảng dưới gom các kiểu nơi miễn vé phổ biến, kèm điều kiện hay gặp; tên nơi cụ thể ở khu bạn ở thì xem thông báo của địa phương.
| Tuổi của trẻ | Kiểu nơi hợp | Điều kiện thường gặp | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Dưới 3 tuổi | Công viên có bãi cỏ, sân chơi cát, phòng đọc thiếu nhi có góc sách tranh | Thư viện có thể cần người lớn đi kèm và giữ trật tự | Giờ ngủ trưa, chỗ thay tã, nắng gắt |
| 3 đến 6 tuổi | Giờ kể chuyện ở thư viện, sân chơi công cộng, khu vườn, bảo tàng có khu dành cho trẻ | Buổi kể chuyện hay giới hạn số trẻ, có nơi cần đăng ký trước | Trẻ dễ lạc nơi đông, cần thoả thuận điểm hẹn |
| 7 đến 11 tuổi | Bảo tàng, ngày hội đọc, câu lạc bộ thể thao của phường, buổi chiếu phim thiếu nhi | Có thể cần thẻ thư viện hoặc đăng ký với nhà văn hoá | Nhiều hoạt động có phần phụ thu vật liệu |
| 12 tuổi trở lên | Triển lãm, buổi nói chuyện khoa học, ngày mở cửa của trường, câu lạc bộ đọc sách | Có buổi yêu cầu đăng ký bằng thông tin của phụ huynh | Tôn trọng sở thích của trẻ, để trẻ chọn một phần |
Mỗi nơi có quy định riêng và có thể thay đổi; kiểm lại điều kiện hiện hành trên trang chính thức hoặc hỏi trực tiếp nhân viên trước khi đi.
Thư viện công cộng và nhà văn hoá: kho hoạt động bị bỏ quên
Phòng đọc thiếu nhi. Nhiều thư viện công cộng cấp tỉnh, thành phố có phòng riêng cho trẻ với sách tranh, ghế thấp, thảm ngồi. Đọc tại chỗ thường miễn phí; mượn về nhà có thể cần làm thẻ, tuỳ quy định của từng thư viện. Hỏi thủ thư về giờ mở cửa cuối tuần, vì có nơi nghỉ một ngày trong tuần.
Giờ kể chuyện và sinh hoạt cuối tuần. Một số thư viện, nhà sách và nhóm tình nguyện tổ chức buổi kể chuyện, đọc sách cùng con, vẽ tranh theo truyện. Thường miễn phí nhưng chỗ ngồi có hạn; theo dõi trang chính thức của thư viện để biết lịch và cách đăng ký.
Nhà văn hoá phường, xã và nhà thiếu nhi. Đây là nơi hay có lớp năng khiếu, sân chơi, câu lạc bộ. Có hoạt động mở tự do, có lớp thu học phí. Đến hỏi trực tiếp để biết hoạt động nào miễn phí trong tháng.
Ngày hội gia đình của khu dân cư. Dịp hè, dịp Tết Thiếu nhi hay Trung thu, nhiều khu phố tổ chức chương trình cho trẻ. Thông báo thường dán ở bảng tin khu dân cư hoặc nhóm cư dân; xem kỹ ai là đơn vị tổ chức.
Đừng biến buổi chơi thành buổi kiểm tra. Đến thư viện hay bảo tàng để trẻ tò mò, không phải để chấm trẻ đọc được bao nhiêu chữ, nhớ được bao nhiêu tên. Hỏi trẻ "con thích cái gì nhất" thay vì "con học được gì".
Công viên và không gian ngoài trời: miễn vé nhưng không miễn mọi thứ
Công viên công cộng là lựa chọn dễ nhất, và cũng là nơi phụ huynh hay chi tiền mà không để ý. Lối vào miễn phí, nhưng khu trò chơi có động cơ, nhà bóng, xe điện, câu cá, vẽ tượng thạch cao thường thu tiền theo lượt. Trẻ thấy bạn khác chơi sẽ đòi theo; cách êm nhất là thống nhất với con từ ở nhà: hôm nay mình chơi sân cát, đá bóng, thả diều, còn trò có máy thì một lượt hoặc không có.
Mang theo đồ chơi đơn giản như quả bóng, dây nhảy, phấn vẽ nếu công viên cho phép, một tấm bạt ngồi, nước và đồ ăn nhẹ. Với trẻ nhỏ, buổi sáng sớm hoặc chiều muộn mát hơn, ít người hơn. Xem công viên có quy định gì về thú cưng, xe đạp, đồ ăn mang vào không, và chỗ đổ rác ở đâu để dọn sạch khi về.
Đừng quên những không gian công cộng ít người nghĩ tới: quảng trường có đài phun nước, bờ sông có lối đi bộ, khu vườn trong khuôn viên trường đại học vào cuối tuần, chợ phiên nông sản. Với trẻ, một buổi nhặt lá, đếm thuyền, xem người ta bán rau cũng đủ thành một chuyến phiêu lưu.
Lần theo mùa: lúc nào hay có hoạt động miễn phí cho trẻ
Hoạt động miễn phí cho trẻ không rải đều quanh năm mà dồn vào một số dịp. Dịp hè là mùa của lớp năng khiếu, câu lạc bộ đọc sách, sân chơi ở nhà văn hoá và thư viện; nhiều nơi mở đăng ký từ cuối năm học, hết chỗ khá nhanh. Dịp Tết Thiếu nhi và Trung thu, khu dân cư, nhà thiếu nhi, bảo tàng thường có chương trình cho trẻ như làm đồ chơi dân gian, rước đèn, xem biểu diễn.
Dịp hội sách, ngày sách và văn hoá đọc, thư viện và nhà sách hay có buổi đọc truyện, giao lưu với người viết sách thiếu nhi. Mùa khô, công viên và quảng trường có thêm hoạt động ngoài trời vào chiều cuối tuần. Bạn không cần nhớ lịch cụ thể: chỉ cần theo dõi trang chính thức của thư viện, nhà văn hoá, bảo tàng gần nhà, và đánh dấu những dịp này để chủ động xem thông báo sớm. Ngày giờ, địa điểm và cách đăng ký luôn lấy theo thông báo của đơn vị tổ chức năm đó, không theo trí nhớ của năm trước.
Chuẩn bị trong 15 phút trước khi ra khỏi nhà
Phần lớn buổi đi chơi cuối tuần hỏng không vì chọn sai chỗ mà vì thiếu chuẩn bị. Mười lăm phút là đủ:
- Kiểm tra lại thông báo của nơi định đến: còn mở cửa không, có hoạt động gì, cần đăng ký không.
- Xem thời tiết, chọn giờ đi tránh nắng gắt hoặc mưa lớn.
- Chuẩn bị túi gồm nước, khăn, đồ ăn nhẹ, mũ, kem chống nắng, bộ quần áo dự phòng cho trẻ nhỏ.
- Chụp một tấm ảnh trẻ ngay trước khi đi, để nếu lạc có ảnh với đúng trang phục hôm đó đưa cho bảo vệ hoặc ban tổ chức.
- Dạy trẻ thuộc số điện thoại của bố hoặc mẹ, hoặc viết vào một mẩu giấy để trong túi áo trẻ.
- Thoả thuận với trẻ: được chơi gì, có mua gì không, và giờ về.
Phần thoả thuận nghe đơn giản nhưng giúp tránh được nhiều cơn dỗi giữa đường. Trẻ biết trước giới hạn thì ít đòi hơn.
Một buổi sáng thứ bảy cụ thể
Anh Long có hai con, bốn tuổi và tám tuổi, và một cuối tuần ngân sách gần như bằng không. Anh định đi khu vui chơi trong trung tâm thương mại, nhưng tính ra chỉ vé vào cửa đã đủ một tuần đi chợ. Anh mở trang chính thức của thư viện thành phố, thấy sáng thứ bảy có giờ kể chuyện cho trẻ, cần đăng ký trước qua biểu mẫu của thư viện. Anh đăng ký cho đứa nhỏ, còn đứa lớn ngồi phòng đọc thiếu nhi đọc truyện tranh khoa học. Vướng một chỗ: thư viện yêu cầu thẻ để mượn sách về nhà, anh chưa có. Anh hỏi thủ thư, làm thẻ theo đúng hướng dẫn tại quầy. Buổi chiều cả nhà ra công viên gần đó thả diều. Chi phí cả ngày là tiền gửi xe và hai cây kem.
Điều đáng học từ buổi đó là anh Long xem nguồn chính thức trước, đăng ký sớm, và chấp nhận chia hai đứa trẻ vào hai hoạt động hợp tuổi thay vì ép cả hai vào một chỗ. Với trẻ hai độ tuổi chênh nhau, chia nhỏ thời gian thường tốt hơn tìm một chỗ "hợp với tất cả".
Nếu buổi kể chuyện đã đủ chỗ, đừng nản: hỏi thủ thư về buổi tiếp theo, hoặc tự đọc cho con ở góc sách tranh. Không gian và sách là thứ miễn phí thật, còn buổi sinh hoạt có người dẫn chỉ là phần thêm.
Giữ con an toàn ở nơi miễn phí và đông người
Nơi không thu vé thường đông vào cuối tuần và dịp lễ. Vài nguyên tắc nhỏ giúp phụ huynh yên tâm hơn:
- Chọn một điểm hẹn dễ nhận ra ngay khi đến, như cổng chính hoặc quầy thông tin, và nói rõ với trẻ: lạc thì đứng yên hoặc đến đó, tìm nhân viên mặc đồng phục.
- Mặc cho trẻ áo màu sáng, dễ nhận ra từ xa, nhất là ở hội chợ hay lễ hội.
- Tránh lúc đám đông dồn cục như khi biểu diễn vừa kết thúc, giờ phát quà, giờ mở cổng.
- Không để trẻ nhận quà, đồ ăn từ người lạ và không cho người lạ chụp ảnh trẻ để "đăng lên trang chương trình" nếu bạn không rõ họ là ai.
- Cẩn trọng với các gian "quà miễn phí" đòi đăng ký số điện thoại của phụ huynh; nhiều gian thực chất là thu thông tin để gọi mời bán khoá học, bảo hiểm.
- Gặp sự cố thì gọi đúng số: cần công an gọi 113, cứu hoả gọi 114, cấp cứu gọi 115, đồng thời báo ngay cho ban tổ chức hoặc bảo vệ.
Một buổi đi chơi tốt là buổi về nhà ai cũng vui và không ai phải hoảng hốt. Vì thế, kiểm lại điều kiện hiện hành của nơi định đến và chuẩn bị đủ, rồi để trẻ được chơi thoải mái.
Câu hỏi thường gặp
Làm thẻ thư viện cho trẻ có mất phí không?
Tuỳ thư viện. Có nơi miễn phí làm thẻ, có nơi thu một khoản nhỏ hoặc yêu cầu đặt cọc để mượn sách về nhà. Đọc tại chỗ ở phòng thiếu nhi thường không cần thẻ. Hỏi thủ thư hoặc xem quy định trên trang chính thức của thư viện trước khi đến.
Buổi kể chuyện cho trẻ ở thư viện có cần đăng ký trước không?
Thường là có, vì số chỗ ngồi giới hạn và người dẫn cần biết độ tuổi để chọn truyện. Lịch và cách đăng ký được đăng trên trang chính thức của thư viện hoặc dán tại quầy. Nếu hết chỗ, hãy hỏi buổi kế tiếp thay vì đến mà không đăng ký.
Trẻ hai tuổi đi bảo tàng có hợp không?
Hợp nếu đi ngắn, khoảng một tiếng, và chọn khu có không gian rộng, hiện vật lớn, ít tủ kính dễ vỡ. Trẻ hai tuổi chưa đọc được chú thích nên cha mẹ kể chuyện ngắn bằng lời. Tránh giờ đông và mang theo xe đẩy gọn nếu bảo tàng cho phép.
Làm sao từ chối khéo khi con đòi chơi trò mất tiền trong công viên?
Thoả thuận từ trước khi ra khỏi nhà là cách êm nhất: hôm nay được một lượt trò có máy, hoặc không có. Khi đến nơi, nhắc lại thoả thuận và gợi ý trò thay thế như đá bóng, thả diều, chơi cát. Trẻ thường chấp nhận khi đã biết giới hạn từ đầu.
Có nên đăng ký nhận quà miễn phí cho trẻ ở các gian hàng hội chợ không?
Nên đọc kỹ trước khi điền. Nhiều gian tặng quà nhỏ để đổi lấy số điện thoại và thông tin con của bạn, sau đó gọi mời mua khoá học hay sản phẩm. Nếu không muốn bị làm phiền, hãy lịch sự từ chối hoặc chỉ nhận khi không phải cung cấp thông tin cá nhân.
Nếu lạc con ở nơi đông người thì nên làm gì ngay?
Báo ngay cho bảo vệ hoặc ban tổ chức, đưa ảnh chụp trẻ trong ngày và mô tả trang phục, đồng thời cử một người đứng ở điểm hẹn đã thoả thuận. Nếu sau ít phút vẫn chưa tìm thấy, gọi công an qua số 113 để được hỗ trợ kịp thời.