HoanToan.comHoàn Toàn
Công cụ miễn phí cho đời sống hằng ngày

Bản đồ ngoại tuyến miễn phí: dùng OpenStreetMap khi mất sóng, đi rừng, ra nước ngoài

Bản đồ ngoại tuyến miễn phí từ dữ liệu mở OpenStreetMap: ứng dụng nào dùng được, tải vùng ra sao, dữ liệu sai thì làm gì và những điều kiện cần biết trước khi đi.

Two Vietnamese hikers resting on a forest trail bench, one holding a phone with a blank screen, backpacks beside them, bright midday light through trees, wide shot from behind

Cần bản đồ dùng được khi điện thoại mất sóng, bạn có hai nguồn miễn phí: tính năng tải vùng ngoại tuyến của các ứng dụng bản đồ phổ biến có sẵn trên máy, và các ứng dụng mã nguồn mở dựa trên OpenStreetMap, dự án bản đồ mở do cộng đồng tình nguyện vẽ, ví dụ Organic Maps. Điều kiện cần nhớ nhất: bản tải sẵn của ứng dụng phổ biến thường có hạn dùng và giới hạn vùng, còn ứng dụng dựa trên OpenStreetMap tải cả tỉnh, cả nước để dùng lâu, nhưng độ đầy đủ của dữ liệu phụ thuộc vào việc cộng đồng đã vẽ vùng đó kỹ tới đâu.

Không có lựa chọn nào hoàn hảo cho mọi chuyến đi. Đi đèo vùng núi phía Bắc khác đi dạo phố cổ một thành phố nước ngoài. Phần dưới giải thích dữ liệu mở là gì, chọn ứng dụng theo kiểu đi, tải và kiểm bản đồ trước khi khởi hành, và những chỗ bản đồ mở hay sai ở Việt Nam. Ứng dụng và điều kiện có thể đổi, nên trước khi dùng cho một chuyến quan trọng, bạn kiểm lại điều kiện hiện hành trên trang chính thức của từng dự án.

OpenStreetMap là gì và vì sao nó miễn phí thật

OpenStreetMap là một cơ sở dữ liệu bản đồ thế giới do hàng triệu người đóng góp, giống cách bách khoa toàn thư mở do người đọc cùng viết. Dự án được một quỹ phi lợi nhuận đứng ra giữ hạ tầng. Dữ liệu phát hành theo giấy phép cơ sở dữ liệu mở ODbL: ai cũng được dùng, kể cả làm sản phẩm thương mại, với điều kiện ghi nguồn OpenStreetMap và chia sẻ lại phần dữ liệu đã chỉnh sửa theo cùng giấy phép.

Với người đi đường, điều này có nghĩa là có cả một hệ ứng dụng miễn phí xây trên cùng dữ liệu. Organic Maps là ứng dụng mã nguồn mở cho điện thoại, không quảng cáo, không bắt lập tài khoản, tải bản đồ theo vùng để dùng hoàn toàn không cần mạng. OsmAnd là một ứng dụng mã nguồn mở khác, nhiều tính năng hơn cho người đi rừng, đi xe đạp đường dài; bản miễn phí của nó có giới hạn một số tính năng và có gói trả phí cho phần nâng cao.

Cái giá phải trả nằm ở dữ liệu chứ không ở tiền. Ở thành phố lớn, đường phố, ngõ hẻm thường được vẽ khá đủ. Ở xã vùng sâu, đường mòn mới mở, tên quán xá, giờ mở cửa thì có nơi rất thưa. Bản đồ mở chỉ tốt bằng những người đã đi qua đó và chịu ngồi vẽ lại.

Chọn bản đồ ngoại tuyến theo kiểu chuyến đi

Thay vì hỏi ứng dụng nào hay hơn, hãy hỏi bạn sắp đi đâu, đi bằng gì và mất sóng bao lâu. Bảng dưới gợi ý theo nhu cầu, kèm điều kiện cần kiểm.

Nhu cầuDùng gì miễn phíĐiều kiện cần kiểmĐánh đổi
Đi xe máy về quê, mất sóng vài đoạnTải vùng ngoại tuyến trong ứng dụng bản đồ có sẵn trên máyVùng tải có hạn dùng, cần mở máy có mạng để gia hạnDữ liệu quán xá đầy đủ nhưng gắn với tài khoản của hãng
Đi đèo, đi rừng nhiều ngàyOrganic Maps hoặc OsmAnd tải cả tỉnhĐộ phủ đường mòn ở vùng đó trên OpenStreetMapĐường mòn có thể thiếu; mang thêm phương án dự phòng
Du lịch nước ngoài, không mua gói dữ liệuỨng dụng dựa trên OpenStreetMap tải trước thành phố cần đếnDung lượng vùng tải, nơi lưu tệp trên máyTìm địa điểm bằng tên tiếng địa phương đôi khi khó
Người lớn tuổi cần chỉ đường về nhàỨng dụng quen thuộc trên máy, lưu sẵn địa chỉ nhàGiọng đọc tiếng Việt, cỡ chữCần người nhà cài đặt và tập trước
Ghi lại đường mình đã điChức năng ghi hành trình của ứng dụng mã nguồn mởQuyền vị trí khi chạy nền, mức hao pinGhi suốt ngày tốn pin đáng kể

Nhiều người kết hợp: ứng dụng quen thuộc khi có sóng, ứng dụng dựa trên OpenStreetMap làm lưới an toàn khi mất sóng. Cả hai đều không tốn tiền; cái bạn bỏ ra là vài trăm megabyte bộ nhớ và mười phút chuẩn bị trước khi đi.

Chuẩn bị bản đồ ngoại tuyến trước chuyến đi

Bản đồ ngoại tuyến chỉ cứu bạn khi nó đã nằm sẵn trong máy trước lúc mất sóng. Làm các bước dưới đây khi còn ở nhà, có wifi.

  1. Tìm đúng tên ứng dụng trong kho ứng dụng chính thức của điện thoại; kiểm tên nhà phát triển và số lượt đánh giá, tránh các bản “bản đồ offline miễn phí” nhái tên.
  2. Khi ứng dụng xin quyền, chỉ cho phép vị trí “khi đang dùng ứng dụng”; bật chạy nền chỉ khi bạn thật sự cần ghi hành trình.
  3. Tải vùng bạn sẽ đi và cả vùng lân cận; nếu đi xuyên tỉnh, tải đủ các tỉnh trên tuyến.
  4. Tắt dữ liệu di động và wifi, mở ứng dụng, thử tìm đường từ nhà tới điểm đến đầu tiên để chắc bản tải dùng được.
  5. Đánh dấu sẵn những điểm quan trọng: nhà nghỉ, trạm xăng, trạm y tế xã, điểm hẹn của nhóm.
  6. Kiểm dung lượng pin và mang sạc dự phòng; chế độ dẫn đường bằng định vị vệ tinh tốn pin hơn bạn nghĩ.
  7. Gửi lộ trình dự kiến cho một người ở nhà kèm giờ dự kiến tới nơi.

Định vị vệ tinh trên điện thoại vẫn hoạt động khi không có sóng di động, nên chấm xanh vị trí của bạn vẫn hiện trên bản đồ đã tải. Cái mất đi khi không có mạng là tìm kiếm địa điểm mới, tình hình giao thông và những lớp dữ liệu chỉ có trên máy chủ.

Những chỗ bản đồ mở hay sai ở Việt Nam và cách tự phòng

Đường mới mở chưa ai vẽ. Tuyến tránh, cầu mới, đường liên xã vừa làm xong có thể chưa có trên OpenStreetMap. Khi ứng dụng bắt đi vòng xa bất thường, hỏi người dân địa phương trước khi tin máy.

Đường mòn vẽ có nhưng không đi được. Một nét vẽ trên bản đồ không cho biết đường đang sạt lở, ngập hay bị rào. Mùa mưa ở miền núi, coi bản đồ là gợi ý, không phải bảo đảm.

Tên địa điểm và địa chỉ lệch sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Tên xã, phường thay đổi làm việc tìm theo địa chỉ dễ trật. Tìm theo tên địa điểm cụ thể hoặc ghim toạ độ do người nhà gửi thường chắc hơn.

Thông tin quán xá, giờ mở cửa. Đây là phần bản đồ mở yếu nhất ở Việt Nam. Dùng nó để định hướng chứ không để chắc chắn quán còn mở.

Bản đồ tải về đã cũ. Dữ liệu ngoại tuyến là ảnh chụp tại lúc tải. Trước mỗi chuyến đi xa, cập nhật lại vùng tải khi còn wifi.

Tình huống: nhóm bạn đi đèo, một máy mất sóng suốt nửa ngày

Nam và ba bạn cùng lớp đi xe máy lên một cung đèo vùng núi phía Bắc. Cả nhóm quen dùng ứng dụng bản đồ có sẵn trên máy và không ai tải trước vùng nào. Qua khỏi thị trấn, sóng chập chờn rồi mất hẳn; ứng dụng chỉ còn hiện ô xám.

May là một bạn đã cài Organic Maps từ chuyến trước và tải sẵn cả tỉnh. Chấm vị trí vẫn hiện, đường chính vẫn đủ, nhóm tìm được ngã rẽ về bản đã đặt chỗ ngủ. Vướng ở chỗ con đường tắt mà ứng dụng gợi ý hoá ra là đường đất đang sạt, phải quay lại đi đường lớn, mất thêm gần hai tiếng.

Về nhà, cả nhóm rút ra quy ước: trước khi đi, mỗi máy tải cả tỉnh trên hai ứng dụng khác nhau; không đi đường tắt ở vùng núi mà không hỏi người dân. Nam còn mở tài khoản đóng góp cho OpenStreetMap và ghi chú đoạn đường sạt để người sau biết, việc không tốn tiền mà giúp được người đi sau.

Chuyện của nhóm Nam cho thấy bản đồ ngoại tuyến miễn phí không thay được sự cẩn trọng. Nó giữ cho bạn biết mình đang ở đâu; còn đường có đi được hay không vẫn phải hỏi người tại chỗ.

Góp lại cho bản đồ mở và dùng dữ liệu của nó cho đúng

Vì dữ liệu do người dùng vẽ, cách đơn giản nhất để bản đồ ở quê bạn tốt hơn là tự góp. Bạn cần một tài khoản miễn phí của OpenStreetMap; nhiều ứng dụng cho phép thêm ghi chú lỗi ngay trên điện thoại, ví dụ “đường này đã có cầu mới”, để người rành chỉnh sửa vào dữ liệu chính. Không cần biết kỹ thuật, chỉ cần mô tả đúng điều mắt thấy.

Có vài quy tắc nên giữ: không vẽ nhà riêng của người khác kèm tên chủ nhà; không chép dữ liệu từ bản đồ thương mại sang vì làm vậy vi phạm bản quyền của bên đó; không vẽ những khu vực mà pháp luật hạn chế công bố. Nếu bạn dùng bản đồ mở để in trong tài liệu của trường, của câu lạc bộ, nhớ ghi nguồn OpenStreetMap như giấy phép yêu cầu.

Về quyền riêng tư, ứng dụng mã nguồn mở thường không gửi hành trình của bạn đi đâu. Nhưng tệp hành trình bạn ghi lại cho biết nhà bạn ở đâu, bạn đi làm giờ nào. Trước khi chia sẻ tệp đó lên nhóm mạng xã hội, cắt bỏ đoạn đầu và đoạn cuối gần nhà.

Ra nước ngoài không mua gói dữ liệu: chuẩn bị bản đồ cho chuyến đi

Đi du lịch nước ngoài, nhiều người tắt dữ liệu di động để tránh cước chuyển vùng quốc tế và chỉ dùng wifi khách sạn. Bản đồ ngoại tuyến dựa trên OpenStreetMap hợp với cách đi này: tải trước thành phố sẽ đến khi còn ở nhà, ra đường vẫn thấy mình đang đứng đâu, vẫn tìm được đường đi bộ từ ga tàu về chỗ ở.

Có vài việc nên làm thêm. Lưu sẵn địa chỉ khách sạn bằng chữ địa phương, vì tài xế và người đi đường đọc chữ của họ dễ hơn chữ phiên âm. Đánh dấu đại sứ quán hoặc tổng lãnh sự quán Việt Nam tại nơi đến, bệnh viện gần chỗ ở, ga tàu chính. Tải thêm vùng ngoại ô nếu lịch trình có đi xa.

Ứng dụng ngoại tuyến thường không có giờ chạy tàu xe công cộng cập nhật theo ngày, và dữ liệu cửa hàng ở nhiều nước cũng không đầy đủ hơn ở Việt Nam là bao. Coi bản đồ là cái la bàn biết đường phố; lịch tàu xe, giờ mở cửa bảo tàng thì xem thông báo chính thức của nơi đó khi có wifi. Trước chuyến đi, kiểm lại điều kiện hiện hành của ứng dụng trên trang chính thức của dự án, vì tính năng tải vùng có thể thay đổi theo phiên bản.

Câu hỏi thường gặp

Bản đồ ngoại tuyến có dẫn đường được khi không có sóng điện thoại không?

Được, với điều kiện bạn đã tải vùng bản đồ từ trước. Định vị vệ tinh trên điện thoại hoạt động không cần sóng di động, nên ứng dụng vẫn tính đường và đọc chỉ dẫn. Thứ mất đi là tìm kiếm địa điểm mới và thông tin giao thông trực tiếp.

Organic Maps có thu phí hay hiện quảng cáo không?

Theo mô tả của dự án, Organic Maps là ứng dụng mã nguồn mở, không quảng cáo, không bắt đăng ký tài khoản và sống nhờ đóng góp tự nguyện. Điều kiện có thể thay đổi theo thời gian, nên kiểm lại trang chính thức của dự án trước khi cài.

Dữ liệu OpenStreetMap có được dùng cho việc kinh doanh không?

Giấy phép ODbL cho phép dùng cả vào mục đích thương mại, với hai điều kiện chính: ghi rõ nguồn OpenStreetMap và chia sẻ lại phần dữ liệu bạn đã sửa theo cùng giấy phép. Nếu làm sản phẩm lớn, nên đọc kỹ bản giấy phép đầy đủ hoặc hỏi người rành luật.

Tải bản đồ cả nước tốn bao nhiêu bộ nhớ điện thoại?

Dung lượng tuỳ ứng dụng và mức chi tiết, thường từ vài trăm megabyte cho một vùng tới hơn một gigabyte cho cả nước. Ứng dụng luôn ghi dung lượng trước khi tải, bạn xem ở đó và chỉ tải những vùng thật sự sẽ đi qua.

Thấy đường trên bản đồ mở bị sai thì báo ở đâu?

Nhiều ứng dụng dựa trên OpenStreetMap có nút thêm ghi chú lỗi ngay trên bản đồ, gửi về cộng đồng để người khác kiểm và sửa. Bạn cũng có thể lập tài khoản OpenStreetMap miễn phí để tự sửa, miễn là chỉ ghi điều chính mắt mình thấy.

Có nên chỉ dựa vào bản đồ trên điện thoại khi đi rừng nhiều ngày?

Không nên. Điện thoại có thể hết pin, rơi vỡ hoặc ướt, và dữ liệu đường mòn có thể thiếu. Đi rừng dài ngày cần người dẫn đường địa phương, báo lộ trình cho người ở nhà, và khi gặp nạn thì gọi số 114 để được cứu nạn, cứu hộ hoặc 115 nếu có người bị thương.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138