HoanToan.comHoàn Toàn
Đọc điều kiện "miễn phí"

Đăng ký tài khoản dịch vụ miễn phí: khai gì, cấp quyền nào và giữ dữ liệu ra sao

Dịch vụ miễn phí hỏi số điện thoại, ngày sinh, danh bạ, vị trí: thông tin nào cần, thông tin nào nên bỏ trống, đăng nhập nhanh chia sẻ gì và cách rời đi sạch sẽ.

Young Vietnamese man at a cafe corner table registering a new account on his phone held close, screen turned away from camera, iced tea beside him, soft daylight, side angle

Khi đăng ký một dịch vụ miễn phí, bạn chỉ cần khai những gì dịch vụ thật sự cần để chạy: thường là một địa chỉ email và mật khẩu riêng, đôi khi thêm số điện thoại để khôi phục tài khoản. Ngày sinh chính xác, địa chỉ nhà, nghề nghiệp, danh bạ và vị trí liên tục hầu như luôn là tuỳ chọn, và chính những thứ đó mới làm hồ sơ quảng cáo về bạn dày lên. Ba thói quen đáng giữ: dùng một email riêng cho đăng ký, cấp quyền truy cập ở mức thấp nhất, bật xác thực hai bước.

Dịch vụ miễn phí không thu tiền nhưng phải sống bằng thứ gì đó, thường là quảng cáo, bán gói nâng cấp, hoặc dùng dữ liệu để cải thiện sản phẩm. Điều đó không xấu tự thân; vấn đề là bạn có biết mình đang đưa gì đi hay không. Phần dưới đi qua từng ô trong biểu mẫu đăng ký, từng hộp thoại xin quyền, và cách rời dịch vụ khi không dùng nữa. Mỗi dịch vụ một chính sách và chính sách có thể đổi, nên kiểm lại điều kiện hiện hành trên trang chính thức trước khi đăng ký.

Ô nào trong biểu mẫu thật sự cần điền

Phần lớn biểu mẫu đăng ký trộn ô bắt buộc với ô tuỳ chọn, và ô tuỳ chọn thường không ghi rõ là tuỳ chọn. Bảng sau giúp bạn quyết định nhanh.

Dịch vụ hỏiĐể làm gìCó thật cần khôngNên khai thế nào
EmailĐăng nhập, nhận thông báo, khôi phụcCầnEmail riêng cho đăng ký, có xác thực hai bước
Số điện thoạiKhôi phục, chống tài khoản ảoĐôi khi bắt buộcKhai khi dịch vụ đòi; tắt cho phép người khác tìm bạn bằng số
Ngày sinhXác nhận đủ tuổi, gợi ý nội dungThường chỉ cần đủ tuổiKhai đúng nếu dịch vụ yêu cầu xác minh tuổi; để ẩn với người khác
Địa chỉ nhàGiao hàng, gợi ý theo vùngChỉ cần khi có giao hàngBỏ trống nếu không mua gì
Nghề nghiệp, sở thích, thu nhậpNhắm quảng cáo, khảo sátKhôngBỏ qua bước này
Danh bạGợi ý kết bạn, mời bạn bèKhôngTừ chối; dữ liệu đó là của người khác
Ảnh giấy tờ tuỳ thânXác minh danh tínhHiếm khi cần với dịch vụ miễn phíDừng lại, kiểm dịch vụ có đúng là chính chủ không

Dòng cuối đáng chú ý nhất. Một ứng dụng ghi chú, một khoá học miễn phí hay một công cụ chuyển đổi tệp gần như không có lý do gì để đòi ảnh căn cước. Thấy đòi, hãy coi đó là dấu hiệu cảnh báo và kiểm lại xem mình có đang ở đúng trang chính thức.

Email riêng cho đăng ký: rẻ mà đỡ nhiều chuyện

Lập một địa chỉ email chỉ để đăng ký dịch vụ, nhận bản tin, tạo tài khoản khoá học. Email chính dành cho ngân hàng, công việc, giấy tờ quan trọng. Khi một dịch vụ nhỏ nào đó bị lộ dữ liệu, kẻ xấu chỉ có địa chỉ phụ, và thư lừa đảo đổ về hộp thư phụ nơi bạn vốn không chờ thư quan trọng nào. Hộp thư chính cũng sạch hơn, bớt thư quảng cáo lẫn vào thư công việc.

Email phụ vẫn phải được bảo vệ đàng hoàng: mật khẩu riêng, xác thực hai bước, số điện thoại hoặc email khôi phục còn dùng. Lý do là nhiều tài khoản miễn phí gắn với nó, mất hộp thư là mất luôn quyền khôi phục cả loạt tài khoản. Một trình quản lý mật khẩu mã nguồn mở giúp bạn đặt mật khẩu khác nhau cho từng dịch vụ mà không phải nhớ.

Vài nhà cung cấp email cho phép thêm hậu tố vào địa chỉ để lọc thư, hoặc tạo địa chỉ ẩn danh chuyển tiếp. Đây là tính năng hữu ích nhưng tuỳ nhà cung cấp, không phải chỗ nào cũng có và điều kiện mỗi nơi một khác.

Đăng nhập nhanh bằng tài khoản có sẵn: tiện đổi lấy gì

Nút "đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội" hay "đăng nhập bằng tài khoản email lớn" giúp bạn khỏi tạo mật khẩu mới. Đổi lại, dịch vụ mới nhận được một số thông tin từ tài khoản gốc, và tài khoản gốc biết bạn đã dùng dịch vụ đó. Hộp thoại xin phép hiện ra ngay khi bấm nút sẽ liệt kê thông tin được chia sẻ: thường là tên, ảnh đại diện, email; có khi thêm danh sách bạn bè, ngày sinh, quyền đăng bài thay bạn.

Đọc hộp thoại đó trước khi bấm đồng ý. Tên và email là mức bình thường. Danh sách bạn bè, quyền đăng bài, quyền đọc thư hay quyền xem tệp trong ổ lưu trữ là mức cao, chỉ nên cấp cho dịch vụ thật sự cần, ví dụ một công cụ lên lịch đăng bài bạn tự chọn. Một trò trắc nghiệm vui hay một trang nhận "quà" mà đòi quyền đọc thư thì nên đóng lại.

Một nhược điểm ít người tính: nếu tài khoản gốc bị khoá hay mất, bạn mất luôn đường vào mọi dịch vụ gắn với nó. Với dịch vụ quan trọng, nên đặt thêm mật khẩu riêng hoặc phương thức đăng nhập dự phòng ngay khi có thể. Định kỳ vào phần bảo mật của tài khoản gốc, mục ứng dụng đã kết nối, gỡ những dịch vụ không dùng nữa.

Quyền truy cập trên điện thoại: cấp đúng lúc, đúng mức

Vị trí. Ứng dụng bản đồ cần vị trí khi đang chỉ đường; ứng dụng chỉnh ảnh thì không. Chọn "chỉ khi đang dùng ứng dụng" thay vì "luôn luôn", và tắt vị trí chính xác nếu ứng dụng chỉ cần biết bạn ở tỉnh nào.

Ảnh và tệp. Hệ điều hành mới cho phép chọn từng ảnh thay vì mở toàn bộ thư viện. Một ứng dụng chỉ cần đăng một ảnh thì cấp đúng ảnh đó.

Micro và máy ảnh. Cấp khi bạn bấm vào tính năng cần đến chúng, từ chối nếu ứng dụng xin ngay lúc mở lần đầu mà không giải thích. Điện thoại mới có biểu tượng báo khi micro, máy ảnh đang bật; để ý chấm nhỏ đó.

Danh bạ, tin nhắn, nhật ký cuộc gọi. Đây là dữ liệu của người khác. Ứng dụng miễn phí không thuộc nhóm nhắn tin, gọi điện mà xin những quyền này là đáng ngờ.

Thông báo. Không nguy hiểm về dữ liệu nhưng là kênh quảng cáo chính của nhiều ứng dụng miễn phí. Tắt bớt cho đỡ phiền mà không mất tính năng.

Quảng cáo và dữ liệu: những công tắc bạn có quyền gạt

Phần lớn dịch vụ miễn phí có mục cài đặt về quyền riêng tư hoặc quảng cáo, nơi bạn tắt được quảng cáo cá nhân hoá, tức quảng cáo dựa trên hồ sơ hành vi của bạn. Tắt rồi bạn vẫn thấy quảng cáo, chỉ là quảng cáo chung chung hơn, và dịch vụ bớt lý do lưu lịch sử hoạt động chi tiết. Ở cấp điện thoại, cả hai hệ điều hành phổ biến đều có mục cho phép đặt lại hoặc hạn chế mã định danh quảng cáo, và yêu cầu ứng dụng không theo dõi bạn qua ứng dụng khác.

Đáng tìm thêm là mục tải xuống dữ liệu của bạn. Nhiều dịch vụ lớn cho xuất toàn bộ dữ liệu họ đang giữ về bạn thành một tệp nén. Mở ra xem một lần là bạn hiểu dịch vụ biết những gì, từ lịch sử tìm kiếm tới danh sách thiết bị đã đăng nhập. Ở Việt Nam, quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho người dùng quyền được biết, được yêu cầu chỉnh sửa và xoá dữ liệu; cách thực hiện cụ thể theo văn bản hiện hành và chính sách của từng dịch vụ.

Phần mềm mã nguồn mở chạy trên máy bạn thường không có những chuyện này, vì không có máy chủ trung tâm thu dữ liệu. Một số dự án vẫn gửi báo cáo lỗi hay thống kê sử dụng ẩn danh, thường có hỏi khi cài lần đầu và tắt được trong phần cài đặt.

Tình huống: bác Tư đăng ký học bảng tính trực tuyến

Bác Tư sáu mươi lăm tuổi, nghỉ hưu, muốn học dùng bảng tính để ghi chi tiêu và quản lý quỹ hội đồng niên. Con gái chỉ cho bác một khoá học trực tuyến miễn phí. Màn hình đăng ký hỏi họ tên, email, số điện thoại, ngày sinh, nghề nghiệp, thu nhập hằng tháng, rồi một nút lớn "đăng nhập nhanh bằng tài khoản mạng xã hội".

Bác định bấm nút cho nhanh, nhưng hộp thoại hiện ra xin cả danh sách bạn bè. Bác dừng lại, gọi con gái. Hai bố con chọn tạo tài khoản bằng email phụ con lập sẵn cho bác, khai họ tên và email, bỏ trống nghề nghiệp và thu nhập vì trang không đánh dấu bắt buộc. Số điện thoại thì trang đòi để gửi mã xác nhận; bác khai, rồi vào cài đặt tắt mục cho phép người khác tìm thấy mình qua số này. Ứng dụng trên điện thoại xin quyền vị trí, bác bấm từ chối, vẫn học bình thường.

Ba tháng sau bác học xong phần cơ bản, tự làm được bảng thu chi cho hội. Hộp thư chính của bác không bị thư quảng cáo khoá học nào làm phiền, vì mọi thư đổ về hộp thư phụ con gái kiểm hộ mỗi tuần.

Đăng ký an toàn trong mười lăm phút

Áp dụng được cho hầu hết dịch vụ miễn phí, từ khoá học, công cụ trực tuyến tới ứng dụng điện thoại.

  1. Vào đúng trang hoặc kho ứng dụng chính thức bằng cách gõ tên dịch vụ, không bấm vào quảng cáo hay đường dẫn trong tin nhắn lạ.
  2. Dùng email phụ, đặt mật khẩu riêng chưa dùng ở nơi khác, lưu vào trình quản lý mật khẩu.
  3. Chỉ điền ô bắt buộc; ô không đánh dấu thì bỏ qua. Bỏ các bước khảo sát sở thích.
  4. Nếu dùng đăng nhập nhanh, đọc hộp thoại xin phép; quyền vượt mức tên và email thì cân nhắc tạo tài khoản riêng.
  5. Bật xác thực hai bước ngay sau khi tạo tài khoản, lưu mã khôi phục ở nơi an toàn.
  6. Vào cài đặt quyền riêng tư: tắt quảng cáo cá nhân hoá, ẩn số điện thoại và ngày sinh với người khác.
  7. Ghi lại tên dịch vụ, ngày đăng ký, email đã dùng vào một danh sách để sau này dọn dẹp.

Khi không dùng nữa, đừng chỉ gỡ ứng dụng. Vào phần tài khoản tìm mục xoá tài khoản, tải dữ liệu về trước nếu cần, rồi gỡ liên kết ở tài khoản gốc nếu đã đăng nhập nhanh. Tài khoản bỏ hoang là đường vào cho kẻ xấu khi dịch vụ bị lộ mật khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Dịch vụ miễn phí đòi số điện thoại khi đăng ký thì có nên khai không?

Nếu đó là dịch vụ chính thức bạn tin dùng và số điện thoại là bắt buộc để khôi phục tài khoản, có thể khai. Sau đó vào cài đặt tắt mục cho phép người khác tìm bạn qua số điện thoại và không cho đồng bộ danh bạ. Trang lạ đòi số điện thoại kèm mã xác nhận thì không khai.

Đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội có an toàn hơn tạo tài khoản mới không?

Có lợi là không phải nhớ thêm mật khẩu và tài khoản gốc thường đã có xác thực hai bước. Bất lợi là dịch vụ mới nhận thêm thông tin từ tài khoản gốc, và mất tài khoản gốc thì mất đường vào. Đọc kỹ hộp thoại xin quyền trước khi đồng ý.

Tắt quảng cáo cá nhân hoá thì có còn thấy quảng cáo không?

Vẫn thấy, vì dịch vụ miễn phí sống bằng quảng cáo. Khác biệt là quảng cáo không còn dựa trên hồ sơ hành vi chi tiết của bạn, nên ít bám theo những gì bạn vừa xem. Đây là thiết lập bạn có quyền chọn và không làm mất tính năng chính.

Một ứng dụng chỉnh ảnh miễn phí xin quyền truy cập danh bạ có bình thường không?

Không bình thường. Ứng dụng chỉnh ảnh cần quyền với ảnh bạn chọn, không cần danh bạ, vị trí hay tin nhắn. Từ chối quyền đó; nếu ứng dụng ngừng chạy chỉ vì bị từ chối danh bạ thì nên gỡ và tìm ứng dụng khác từ nguồn chính thức.

Muốn xoá hẳn dữ liệu ở một dịch vụ miễn phí thì làm thế nào?

Tìm mục xoá tài khoản trong phần cài đặt tài khoản, thường nằm cuối trang. Tải dữ liệu về trước nếu cần giữ. Một số dịch vụ giữ dữ liệu thêm một thời gian trước khi xoá hẳn theo chính sách của họ. Nếu không tìm thấy, gửi yêu cầu qua kênh hỗ trợ chính thức và lưu lại thư.

Có nên khai ngày sinh giả khi đăng ký dịch vụ miễn phí không?

Không nên khai sai khi dịch vụ dùng ngày sinh để xác minh tuổi hoặc khôi phục tài khoản, vì sau này bạn có thể bị khoá mà không chứng minh được mình là chủ. Cách hợp lý là khai đúng nhưng đặt chế độ chỉ mình bạn thấy, và bỏ trống các ô tuỳ chọn khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138