Muốn cả nhà cùng thấy lịch họp phụ huynh, ngày đóng học phí, ngày tái khám của bà, và điện thoại tự nhắc mẹ uống thuốc buổi tối, bạn không cần mua ứng dụng nào. Ba thứ miễn phí đủ dùng: ứng dụng lịch và nhắc việc có sẵn trên điện thoại, lịch dùng chung qua tài khoản mà mỗi người vốn đã có, và Thunderbird, phần mềm thư điện tử mã nguồn mở có lịch đi kèm cho ai thích xem trên máy tính. Điều kiện quan trọng nhất: lịch dùng chung chạy qua máy chủ của hãng cung cấp tài khoản, nên mọi người trong nhóm phải giữ tài khoản cho kín và bạn chỉ chia sẻ đúng lịch cần chia sẻ.
Phần lớn gia đình thất bại với lịch chung không phải vì thiếu phần mềm mà vì không ai nhập, hoặc nhắc nhiều quá nên ai cũng tắt thông báo. Phần dưới đi từ cách dựng lịch cho cả nhà, đặt lời nhắc lặp lại cho đúng, tới mấy quy ước nhỏ giữ lịch sống được qua năm. Tính năng có thể khác nhau giữa các đời máy và thay đổi theo bản cập nhật, nên trước khi dựa vào một lời nhắc quan trọng, bạn kiểm lại điều kiện hiện hành trong phần hướng dẫn của điện thoại hoặc trang chính thức của dự án.
Nhu cầu của nhà bạn và công cụ miễn phí tương ứng
Lịch và nhắc việc nghe như một thứ, nhưng thật ra là ba nhu cầu khác nhau: việc có giờ cố định, việc lặp lại đều đặn, và việc của nhiều người. Bảng dưới tách chúng ra.
| Nhu cầu | Dùng gì miễn phí | Điều kiện | Đánh đổi |
|---|---|---|---|
| Họp phụ huynh, tái khám, giỗ chạp có ngày giờ cụ thể | Ứng dụng lịch có sẵn trên điện thoại | Cần tài khoản của hãng nếu muốn đồng bộ sang máy khác | Mất tài khoản là mất lịch nếu không có bản xuất |
| Đóng tiền điện, nước, học phí mỗi tháng | Lời nhắc lặp lại trong ứng dụng nhắc việc có sẵn | Đặt đúng kiểu lặp: hằng tháng theo ngày, hay theo thứ trong tuần | Nhắc trùng ngày nghỉ lễ thì phải tự dời |
| Nhắc người lớn tuổi uống thuốc | Báo thức có tên trong ứng dụng đồng hồ, hoặc lời nhắc lặp hằng ngày | Âm báo đủ to, chữ đủ lớn | Không thay được việc người nhà hỏi lại |
| Lịch chung cả nhà | Lịch dùng chung qua tài khoản mỗi người đang có | Mỗi người có tài khoản riêng, được mời vào lịch chung | Dữ liệu nằm trên máy chủ của hãng |
| Xem lịch trên máy tính, làm việc cùng thư điện tử | Thunderbird | Mã nguồn mở, miễn phí cho mọi người, không quảng cáo | Cài đặt đồng bộ lịch lúc đầu hơi kỹ thuật |
Với đa số gia đình, ứng dụng có sẵn đã đủ. Thunderbird đáng cài khi bạn làm việc nhiều trên máy tính, muốn thấy thư và lịch cùng một chỗ, hoặc muốn lưu lịch thành tệp trên máy mình thay vì chỉ trên mây.
Dựng lịch chung cho cả nhà trong 15 phút
Mục tiêu là một lịch tên “Nhà mình” mà mọi người cùng thấy, cùng thêm được, tách khỏi lịch công việc riêng của từng người.
- Một người làm “chủ lịch”, mở ứng dụng lịch trên máy tính hoặc điện thoại, tạo một lịch mới tên “Nhà mình”, chọn một màu dễ nhận.
- Trong phần chia sẻ của lịch đó, mời từng thành viên bằng địa chỉ thư điện tử của họ, chọn quyền “được sửa” cho người lớn, “chỉ xem” cho trẻ nhỏ nếu muốn.
- Mỗi người nhận lời mời, kiểm lịch “Nhà mình” đã hiện trên điện thoại của mình.
- Nhập trước những việc cố định trong ba tháng tới: ngày đóng học phí, lịch tái khám, sinh nhật, giỗ.
- Đặt lời nhắc mặc định cho lịch chung ở mức một ngày trước và một giờ trước, đừng đặt quá nhiều mốc.
- Thống nhất quy ước đặt tên sự kiện: tên người đứng đầu, ví dụ “Bà, tái khám tim”, “Bé Na, họp phụ huynh”.
- Không chia sẻ lịch công việc hay lịch cá nhân vào lịch chung; mỗi người tự giữ lịch riêng của mình.
Không chia sẻ lịch bằng cách bật chế độ công khai cho “ai có đường dẫn cũng xem được”. Lịch gia đình chứa giờ đi học của con, giờ cả nhà vắng nhà, những thứ không nên rơi vào tay người lạ.
Đặt lời nhắc lặp lại sao cho không bị nhờn
Một việc, một lời nhắc, đúng lúc làm được. Nhắc đóng tiền điện lúc bảy giờ sáng trên đường đi làm thì bạn sẽ gạt đi. Đặt vào giờ nghỉ trưa, lúc có thể mở ứng dụng ngân hàng ngay, thì việc xong trong một phút.
Chọn đúng kiểu lặp. Học phí đóng “ngày mùng năm hằng tháng” khác với họp tổ dân phố “chủ nhật đầu tiên của tháng”. Phần lớn ứng dụng có sẵn hỗ trợ cả hai kiểu, chỉ cần chọn đúng ô khi tạo.
Ngày âm lịch. Giỗ, rằm, mùng một tính theo âm lịch không trùng ngày dương mỗi năm. Một số ứng dụng lịch hiển thị được âm lịch nhưng không phải máy nào cũng lặp sự kiện theo âm lịch. Cách chắc là mỗi đầu năm nhập ngày dương tương ứng cho cả năm, mất chừng mười phút.
Bớt thông báo, không thêm. Khi thấy mình bắt đầu gạt lời nhắc mà không đọc, đó là dấu hiệu quá tải. Xoá những lời nhắc cho việc đã thành thói quen, giữ lời nhắc cho việc dễ quên và có hậu quả.
Ghi việc, không ghi cảm xúc. Lời nhắc “Đóng tiền nước, mã khách hàng trong ghi chú” hữu ích hơn “Đừng quên nhé”. Ghi sẵn thông tin cần để làm việc đó ngay trong phần ghi chú của sự kiện, trừ mật khẩu và mã đăng nhập.
Tình huống: nhắc thuốc cho mẹ ở xa
Chị Mai làm ở thành phố, mẹ ở quê một mình, mỗi ngày uống thuốc huyết áp buổi sáng và một loại thuốc khác buổi tối theo đơn bác sĩ. Mẹ hay quên, có hôm uống hai lần vì không nhớ đã uống chưa. Chị tìm “ứng dụng nhắc uống thuốc miễn phí”, cài thử một ứng dụng thì quảng cáo hiện kín màn hình, mẹ bấm nhầm vào quảng cáo liên tục.
Chị gỡ ứng dụng đó, dùng luôn báo thức có sẵn trong điện thoại của mẹ, đặt hai báo thức có tên “Thuốc sáng, viên trắng” và “Thuốc tối, viên vàng”, âm báo to, lặp hằng ngày. Chị dán cạnh hộp thuốc một hộp chia ngăn theo ngày, mua ở hiệu thuốc, để mẹ nhìn ngăn trống là biết đã uống. Vướng ở chỗ mẹ tắt báo thức rồi quên uống; chị thêm lời nhắc trên lịch chung “Nhà mình” vào máy chị, mười lăm phút sau giờ thuốc, để gọi hỏi thăm.
Sau hai tuần, mẹ quen nhịp, chị thôi gọi mỗi tối, chỉ gọi khi lời nhắc trên máy chị báo mà mẹ chưa nhắn lại “uống rồi”. Không tốn đồng nào cho phần mềm. Việc đổi thuốc, đổi liều vẫn do bác sĩ quyết, chị chỉ sửa tên báo thức cho khớp đơn mới.
Công cụ nhắc việc chỉ giúp nhớ giờ; nó không biết thuốc nào, liều bao nhiêu là đúng. Mọi thay đổi về thuốc phải theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, và khi người thân có dấu hiệu bất thường thì gọi 115.
Lịch cho con tuổi đi học: tập tự quản thay vì bố mẹ nhắc hộ
Với con học cấp hai trở lên, lịch dùng chung là dịp tập cho con tự quản việc của mình. Thay vì bố mẹ nhắc mỗi tối “mai có kiểm tra không”, con tự nhập lịch kiểm tra, lịch học thêm, hạn nộp bài vào lịch của mình, và chia sẻ cho bố mẹ ở chế độ chỉ xem. Bố mẹ nhìn được toàn cảnh tuần mà không phải tra hỏi.
Nếu con chưa có điện thoại riêng, một tờ lịch tuần dán tủ lạnh vẫn là công cụ miễn phí tốt. Điện thoại không phải điều kiện bắt buộc; điều quan trọng là có một chỗ mà cả nhà cùng nhìn vào.
Vài điều nên thoả thuận với con: lịch chung không dùng để theo dõi từng phút con ở đâu; con có quyền giữ lịch riêng cho việc riêng; tài khoản của trẻ nhỏ thì bố mẹ quản lý theo chế độ dành cho gia đình mà hãng cung cấp, đọc kỹ điều kiện về thu thập dữ liệu trẻ em trong phần cài đặt trước khi tạo. Ứng dụng lịch nào bắt con xem quảng cáo hay đòi quyền vị trí liên tục thì không hợp với trẻ.
Thunderbird: lịch trên máy tính mà không cần dịch vụ trả phí
Thunderbird là phần mềm thư điện tử mã nguồn mở do cộng đồng và một công ty con thuộc tổ chức phi lợi nhuận Mozilla phát triển, chạy trên Windows, macOS và Linux. Từ nhiều phiên bản nay, lịch và danh sách việc cần làm đã được tích hợp sẵn, không phải cài thêm tiện ích.
Bạn có thể tạo lịch chỉ nằm trên máy, không gửi đi đâu, hợp với người muốn quản lý lịch làm việc riêng tư. Nếu muốn đồng bộ với lịch trên điện thoại, Thunderbird kết nối được với nhiều dịch vụ lịch qua các chuẩn mở, nhưng phần cài đặt cần đọc hướng dẫn kỹ, và một số dịch vụ yêu cầu bật quyền truy cập riêng trong tài khoản.
Thunderbird không quảng cáo và không có gói trả phí cho phần lịch. Dự án sống bằng đóng góp tự nguyện, và thỉnh thoảng hiện lời kêu gọi ủng hộ, bạn có quyền bỏ qua. Như mọi phần mềm, tải nó từ trang chính thức của dự án hoặc kho ứng dụng của hệ điều hành, và kiểm lại điều kiện hiện hành trước khi cài.
Giữ lịch không mất khi đổi máy, đổi tài khoản
Lịch chứa nhiều năm ngày giỗ, ngày sinh, lịch khám, mất đi thì nhập lại rất cực. Vài thói quen sau giữ cho nó không biến mất:
- Mỗi năm một lần xuất lịch ra tệp theo chuẩn iCalendar, định dạng mở mà hầu hết ứng dụng lịch đọc được, và cất cùng chỗ sao lưu ảnh.
- Trước khi đổi điện thoại, kiểm lịch đang đồng bộ với tài khoản nào; lịch chỉ nằm trên máy cũ sẽ không tự sang máy mới.
- Bật xác thực hai lớp cho tài khoản chứa lịch chung, vì người lấy được tài khoản sẽ thấy cả nếp sinh hoạt của gia đình.
- Khi một thành viên rời nhóm, ví dụ người giúp việc nghỉ, gỡ họ khỏi lịch chung ngay hôm đó.
- Không cài ứng dụng lịch lạ hứa “âm lịch đẹp, miễn phí” mà đòi quyền danh bạ, tin nhắn, vị trí liên tục.
Thông báo lạ báo “lịch của bạn bị nhiễm virus, bấm để xoá” thường đến từ lời mời lịch rác. Đừng bấm vào đường dẫn trong sự kiện lạ; xoá sự kiện và tắt chế độ tự thêm lời mời từ người lạ trong phần cài đặt lịch.
Câu hỏi thường gặp
Lịch có sẵn trên điện thoại có hiện âm lịch không?
Tuỳ hãng và đời máy. Một số máy hiển thị âm lịch sau khi bật tuỳ chọn trong cài đặt lịch, một số không có. Ngay cả khi hiển thị được, việc lặp sự kiện theo âm lịch không phải máy nào cũng hỗ trợ, nên ngày giỗ thường phải nhập lại theo ngày dương mỗi năm.
Chia sẻ lịch gia đình có làm lộ lịch công việc của mình không?
Không, nếu bạn chia sẻ đúng một lịch riêng tên “Nhà mình” thay vì cả tài khoản. Mỗi lịch có quyền chia sẻ riêng, người được mời chỉ thấy lịch đó. Kiểm lại phần chia sẻ của từng lịch để chắc không lịch nào đang bật công khai.
Người lớn tuổi không quen điện thoại thì nhắc uống thuốc bằng cách nào đơn giản?
Báo thức có tên trong ứng dụng đồng hồ là cách đơn giản nhất, vì chỉ cần tắt là xong. Kết hợp với hộp chia thuốc theo ngày để nhìn là biết đã uống chưa. Liều và giờ uống luôn theo đơn của bác sĩ, công cụ chỉ giúp nhớ.
Thunderbird có đồng bộ được lịch với điện thoại không?
Có thể, nếu dịch vụ lịch bạn dùng hỗ trợ các chuẩn kết nối mở. Phần cài đặt đòi đọc hướng dẫn và đôi khi phải bật quyền truy cập trong tài khoản. Nếu chỉ cần lịch trên điện thoại, ứng dụng có sẵn đơn giản hơn nhiều.
Ứng dụng nhắc việc miễn phí trên kho ứng dụng có đáng cài không?
Chỉ khi ứng dụng có sẵn không đáp ứng được nhu cầu. Nhiều ứng dụng nhắc việc miễn phí sống bằng quảng cáo hoặc thu thập dữ liệu, có cái đòi quyền không liên quan. Đọc phần quyền, phần thu thập dữ liệu và đánh giá trước khi cài, và gỡ ngay nếu quảng cáo che mất lời nhắc.
Lỡ xoá mất cả lịch chung thì có lấy lại được không?
Một số dịch vụ lịch có thùng rác giữ sự kiện đã xoá trong ít ngày, hãy tìm trong phần cài đặt ngay khi phát hiện. Cách chắc nhất vẫn là xuất lịch ra tệp iCalendar định kỳ, để khi mất có thể nhập lại toàn bộ trong vài phút.