HoanToan.comHoàn Toàn
Khoá học mở và bài giảng đại học miễn phí

Thử ngành trước khi chọn nguyện vọng đại học: học sinh dùng bài giảng mở miễn phí

Học sinh lớp 11, 12 có thể nghe thử bài giảng nhập môn của ngành định chọn, miễn phí. Chọn môn nào để thử, điều kiện tài khoản cho người dưới 18 tuổi, cách đọc cảm nhận.

Vietnamese teenage boy in a school uniform shirt sitting on library steps after class, tablet with a blank screen resting on his knees, friends blurred in background, late afternoon sun, low angle

Học sinh lớp 11, 12 đang phân vân chọn ngành có thể nghe thử bài giảng nhập môn của chính ngành đó, miễn phí, trước khi ghi nguyện vọng. Nguồn dùng được gồm học liệu mở của các trường đại học như MIT OpenCourseWare, Open Yale Courses (không cần tài khoản); kênh video chính thức của các trường trong nước; và khoá dự thính trên các nền tảng khoá học trực tuyến lớn. Điều kiện cần biết: nhiều nền tảng yêu cầu người dưới một độ tuổi nhất định phải có phụ huynh đồng ý hoặc không cho mở tài khoản, nên phụ huynh nên cùng đọc điều khoản và tạo tài khoản.

Thử ngành không phải để học trước chương trình đại học, mà để trả lời một câu: mình có chịu được những gì sinh viên ngành này làm hằng ngày không. Bài này gợi ý môn nên thử theo từng nhóm ngành, kế hoạch bốn tuần vừa sức với lịch học phổ thông, cách đọc cảm nhận của chính mình mà không biến nó thành điểm số, và vai trò của phụ huynh.

Vì sao nên thử ngành bằng bài giảng thật

Phần lớn học sinh chọn ngành qua tên ngành, lời kể của người quen, điểm chuẩn năm trước và mức lương được đồn. Ít ai được ngồi nghe một tiết học thật của ngành đó trước khi chọn. Kết quả là không ít sinh viên năm nhất mới phát hiện ngành mình chọn học nhiều toán hơn tưởng, hoặc ngược lại, ít làm thực hành hơn mình mong.

Bài giảng nhập môn của đại học, nhất là những môn năm nhất, cho bạn thấy đúng nhịp học: giảng viên nói về điều gì, bài tập trông ra sao, sinh viên phải đọc bao nhiêu. Nghe vài tuần, bạn không trở thành chuyên gia, nhưng có cảm giác thật thay vì hình dung qua lời đồn.

Điểm cộng nữa là chi phí bằng không, chỉ tốn thời gian. So với rủi ro học một năm rồi chuyển ngành, vài giờ mỗi tuần trong một tháng là khoản đầu tư rất nhỏ. Thử ngành cũng giúp bạn viết bài luận xét tuyển hoặc trả lời phỏng vấn học bổng có nội dung cụ thể hơn.

Nhóm ngành, môn nên thử và dấu hiệu nên để ý

Bảng không phải lời khuyên chọn ngành, chỉ gợi ý môn nhập môn để nghe thử. Tên môn có thể khác nhau giữa các trường; tìm theo nội dung, không theo tên chính xác.

Nhóm ngành định chọnMôn nhập môn nên nghe thửNguồn miễn phí thường cóDấu hiệu nên để ý ở bản thân
Kỹ thuật, công nghệGiải tích nhập môn, vật lý đại cương, nhập môn khoa học máy tínhHọc liệu mở của các trường kỹ thuật, kênh của khoaCó kiên nhẫn với bài tập dài, nhiều bước không
Kinh tế, quản trịKinh tế học vi mô, nguyên lý kế toán, nhập môn tài chínhHọc liệu mở, khoá dự thính, kênh video trường kinh tếCó hứng thú với con số và lý do đằng sau quyết định của con người không
Y dược, sinh họcSinh học đại cương, hoá học đại cương, giải phẫu nhập mônHọc liệu mở, giáo trình mở OpenStaxCó chịu được khối lượng ghi nhớ lớn và học dài năm không
Luật, khoa học xã hộiNhập môn pháp luật, tâm lý học đại cương, xã hội họcKênh video trường trong nước, Open Yale Courses với tâm lý họcCó thích đọc nhiều, lập luận, viết không
Ngôn ngữ, sư phạmNgôn ngữ học đại cương, tâm lý học giáo dụcKênh video trường sư phạm, học liệu mởCó thích giải thích cho người khác và kiên nhẫn với người học không

Tình trạng miễn phí và nội dung của từng nguồn có thể thay đổi; kiểm lại điều kiện hiện hành trên trang chính thức trước khi dùng.

Điều kiện riêng cho học sinh dưới 18 tuổi

Độ tuổi tối thiểu để mở tài khoản. Nhiều nền tảng khoá học trực tuyến thương mại đặt giới hạn tuổi trong điều khoản, có nơi yêu cầu phụ huynh đồng ý, có nơi không cho người dưới một độ tuổi nhất định đăng ký. Đọc điều khoản trước khi đăng ký, đừng khai sai tuổi.

Học liệu mở không cần tài khoản. Với các kho học liệu mở của trường đại học như MIT OpenCourseWare hay Open Yale Courses, bạn xem và tải trực tiếp, không khai thông tin cá nhân. Đây là lựa chọn gọn nhất cho học sinh.

Phụ huynh nên giữ quyền quản lý tài khoản. Nếu cần tài khoản, phụ huynh nên tạo bằng địa chỉ thư của gia đình, đặt mật khẩu riêng, tắt thư tiếp thị không cần thiết.

Không cấp quyền thừa cho ứng dụng. Ứng dụng học không cần danh bạ, vị trí, micro để phát video. Cài từ kho ứng dụng chính thức, kiểm tên nhà phát triển, từ chối quyền không liên quan.

Cẩn thận với "tư vấn chọn ngành miễn phí" đòi thông tin. Có nơi lấy danh nghĩa tư vấn hướng nghiệp miễn phí để thu số điện thoại, điểm thi, thông tin gia đình rồi gọi mời chào dịch vụ. Chỉ khai thông tin khi biết rõ đơn vị nào thu và để làm gì.

Kế hoạch thử ngành bốn tuần

Kế hoạch dưới đây chiếm khoảng hai đến ba giờ mỗi tuần, đặt vào cuối tuần để không chồng lịch học ở trường.

  1. Tuần một: chọn hai ngành đang phân vân, mỗi ngành một môn nhập môn theo bảng trên. Xem bài giảng đầu tiên của mỗi môn, ghi ba điều thấy thú vị và ba điều thấy khó.
  2. Tuần hai: xem tiếp hai bài của mỗi môn và thử làm một bài tập ngắn nếu có. Ghi lại thời gian bạn tập trung được trước khi thấy chán.
  3. Tuần ba: tìm một bài giảng chuyên sâu hơn của ngành, ví dụ môn năm ba, chỉ xem mười lăm phút để hình dung đích đến của ngành.
  4. Tuần bốn: đọc lại ghi chép, so hai ngành. Nói chuyện với phụ huynh, thầy cô hoặc một sinh viên đang học ngành đó, mang theo ghi chép để hỏi cụ thể.
  5. Nếu vẫn phân vân, thêm một ngành thứ ba vào tháng sau thay vì cố quyết vội.

Thử ngành nên bắt đầu từ lớp 11 hoặc đầu lớp 12, khi lịch ôn thi còn thoáng. Cận kỳ thi thì ưu tiên ôn bài; thử ngành chỉ vài bài giảng ngắn là đủ.

Một học sinh đổi ý sau ba tuần nghe thử

Tình huống: Mai học lớp 12, định chọn ngành tài chính vì nghe nói dễ xin việc, nhưng cũng thích sinh học. Cô giáo chủ nhiệm gợi ý thử nghe bài giảng thật. Bố mẹ Mai cùng đọc điều khoản của một nền tảng khoá học trực tuyến, thấy cần phụ huynh đồng ý nên quyết định dùng học liệu mở không cần tài khoản cho đơn giản. Mai nghe vài bài kinh tế học nhập môn và đọc chương đầu giáo trình sinh học mở của OpenStax. Vướng đầu tiên là tiếng Anh: Mai phải bật phụ đề, dừng tra từ liên tục, mất gấp đôi thời gian. Tuần thứ ba, Mai nhận ra mình đọc chương sinh học tới khuya mà không thấy mệt, còn bài kinh tế thì phải ép mình xem. Mai vẫn ghi nguyện vọng có cả hai ngành, nhưng xếp sinh học lên trước, và có câu chuyện cụ thể để trả lời khi được hỏi vì sao chọn.

Mai không đo được mình giỏi ngành nào, và cũng không cần. Thứ Mai có được là cảm nhận thật về việc học hằng ngày của mỗi ngành, thứ mà điểm chuẩn hay lời kể không cho được.

Cách bố mẹ Mai chọn nguồn cũng đáng để ý. Thay vì cố mở tài khoản trên một nền tảng có giới hạn tuổi, gia đình dùng học liệu mở không cần khai thông tin, vừa đúng điều khoản vừa không để lại dữ liệu của một học sinh chưa đủ tuổi ở nơi khác. Với mục đích thử ngành, bài giảng và giáo trình mở là đủ; bài kiểm tra được chấm và chứng chỉ không cần thiết ở giai đoạn này.

Đọc cảm nhận sau khi thử, không biến thành điểm số

Thử ngành không có đúng sai, không có điểm. Khi đọc lại ghi chép, nên để ý những điều sau thay vì tự chấm mình:

  • Bạn có muốn xem tiếp bài sau mà không cần ai nhắc không.
  • Phần khó của ngành là kiểu khó bạn chấp nhận được, ví dụ nhiều tính toán, nhiều ghi nhớ hay nhiều viết lách.
  • Bạn có hình dung được mình làm những việc của bài giảng chuyên sâu sau vài năm không.
  • Cảm giác chán đến từ nội dung hay từ rào cản ngoại ngữ, giọng giảng. Rào cản ngoại ngữ thì có thể thử lại bằng nguồn tiếng Việt trước khi kết luận.
  • Điều bạn thích có trùng với công việc thật của người làm ngành đó không; hỏi người đang làm để kiểm chứng.

Cảm nhận sau bốn tuần chỉ là một dữ kiện, đặt cạnh sức học, điều kiện gia đình và lời khuyên của thầy cô. Không có phép thử nào quyết định thay bạn.

Phụ huynh đồng hành mà không áp đặt

Phụ huynh có thể giúp nhiều nhất ở phần hậu cần: cùng con đọc điều khoản nền tảng, tạo tài khoản nếu cần, sắp xếp chỗ ngồi yên tĩnh, và bảo đảm việc thử ngành không lấn giờ ngủ, giờ ôn thi. Phần nghe giảng và cảm nhận là việc của con.

Khi con kể lại, hỏi bằng câu mở: "bài hôm nay nói gì", "chỗ nào con thấy hay", thay vì "con có giỏi ngành này không". So sánh con với bạn cùng lớp hay anh chị họ dễ biến buổi thử ngành thành cuộc kiểm tra, và con sẽ thôi kể thật.

Nếu con muốn chọn một ngành khác mong muốn của gia đình, ghi chép từ bốn tuần thử ngành là chất liệu tốt cho một cuộc nói chuyện bình tĩnh. Cả nhà cùng nhìn vào việc học thật của ngành, thay vì tranh luận dựa trên lời đồn về lương và việc làm.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh lớp 11 có xem được bài giảng đại học không, có khó quá không?

Môn nhập môn năm nhất thường xem được nếu bạn có nền phổ thông vững, nhất là các môn khoa học xã hội. Môn kỹ thuật có thể khó hơn ở phần toán. Mục đích là cảm nhận cách học của ngành, không cần hiểu hết.

Học sinh dưới 18 tuổi có tự đăng ký khoá học trực tuyến được không?

Tuỳ điều khoản từng nền tảng; nhiều nơi giới hạn tuổi hoặc cần phụ huynh đồng ý. Học liệu mở của các trường đại học thường không cần tài khoản nên là lựa chọn đơn giản hơn cho học sinh.

Nghe thử bài giảng tiếng Anh mà không hiểu thì có nên kết luận không hợp ngành không?

Chưa nên. Khó khăn có thể đến từ ngoại ngữ chứ không từ ngành. Hãy thử thêm bài giảng tiếng Việt cùng chủ đề trên kênh chính thức của các trường trong nước rồi mới so sánh.

Thử ngành có giúp gì cho hồ sơ xét tuyển không?

Có thể giúp bạn viết bài luận hoặc trả lời phỏng vấn cụ thể hơn, vì bạn kể được điều mình đã học và cảm nhận thật. Không nên ghi là đã học tại trường đại học đó, chỉ ghi là tự học qua học liệu mở.

Nên thử bao nhiêu ngành cùng lúc?

Hai ngành một lúc là vừa để so sánh mà không quá tải bên cạnh lịch học phổ thông. Muốn thử thêm ngành thứ ba thì để tháng sau, sau khi đã ghi lại cảm nhận về hai ngành đầu.

Dịch vụ tư vấn chọn ngành miễn phí trên mạng có đáng tin không?

Có nơi tư vấn tử tế, có nơi chỉ thu thông tin để mời chào dịch vụ. Trước khi khai số điện thoại, điểm thi hay thông tin gia đình, hãy biết rõ đơn vị nào thu và để làm gì. Thầy cô và trang tuyển sinh chính thức của trường vẫn là nguồn đáng tin.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138