HoanToan.comHoàn Toàn
Khoá học mở và bài giảng đại học miễn phí

Bài giảng đại học tiếng Việt miễn phí: thư viện số, kênh của trường và phụ đề

Bài giảng đại học bằng tiếng Việt miễn phí nằm rải rác ở thư viện số, kênh video chính thức của trường và bản dịch tình nguyện. Điều kiện truy cập và quyền dùng lại.

Middle-aged Vietnamese woman in a cardigan at a community learning space, headphones on, laptop with a blank screen, notebook with blank pages, plants by the window, bright soft light, three-quarter back view

Bài giảng đại học bằng tiếng Việt miễn phí có, nhưng không tập trung ở một chỗ như các kho học liệu mở lớn bằng tiếng Anh. Ba nguồn đáng tìm nhất là: thư viện số và cổng học liệu của các trường đại học, nơi một phần giáo trình mở cho người ngoài; kênh video chính thức của trường, của khoa, đăng bài giảng, hội thảo cho mọi người xem; và bản dịch, phụ đề tiếng Việt do tình nguyện viên làm cho học liệu mở nước ngoài. Điều kiện quan trọng nhất: xem miễn phí không có nghĩa được tải lại, đăng lại hay in bán; mỗi nguồn có quy định riêng, phải đọc từng nơi.

Người tìm nguồn tiếng Việt thường là người đã đi làm, học tại chức, ôn thi cao học, hay phụ huynh muốn hiểu môn con đang học. Bài này chỉ cách tìm từng loại nguồn, điều kiện truy cập và quyền dùng lại, cách nhận ra trang đăng lại giáo trình trái phép, và cách ghép các mảnh rời rạc thành một môn học trọn vẹn.

Nguồn tiếng Việt thật sự có ở đâu

Thư viện số của trường đại học. Nhiều trường có thư viện số chứa giáo trình, bài giảng điện tử, luận văn. Phần lớn chỉ mở đầy đủ cho sinh viên, giảng viên có tài khoản; một phần nhỏ, thường là tài liệu do trường tự biên soạn và cho phép công bố, mở cho người ngoài xem trực tuyến. Đọc mục quy định sử dụng của thư viện để biết mình được xem tới đâu.

Cổng học liệu hoặc trang đào tạo trực tuyến của trường. Một số trường có cổng học liệu riêng, đăng đề cương, bài giảng dạng trình chiếu, video ghi lại tiết học. Có nơi mở công khai, có nơi chỉ mở trong thời gian khoá học diễn ra.

Kênh video chính thức của trường, khoa, viện. Bài giảng đại cương, buổi nói chuyện chuyên đề, hội thảo khoa học thường được đăng công khai. Đây là nguồn dễ tiếp cận nhất, nhưng quyền mặc định thường chỉ là xem.

Bản dịch học liệu mở nước ngoài. Tình nguyện viên và một số nhóm giảng viên đã dịch hoặc làm phụ đề tiếng Việt cho một phần bài giảng trong các kho học liệu mở. Độ phủ không đều, chất lượng tuỳ người dịch.

Thư viện công cấp tỉnh, thành phố và thư viện quốc gia. Có giáo trình đại học bản giấy để đọc tại chỗ hoặc mượn về, nhiều nơi có thêm thư viện số. Làm thẻ thư viện thường đơn giản, phí thấp hoặc miễn tuỳ nơi và tuỳ đối tượng; hỏi trực tiếp thư viện gần bạn.

Mỗi nguồn cho làm gì

Quyền dùng lại là chỗ người học hay nhầm nhất. Bảng dưới tả theo thói quen phổ biến; quy định cụ thể của từng nơi có thể khác và có thể đổi, nên kiểm lại điều kiện hiện hành trên trang chính thức trước khi dùng.

NguồnTruy cậpĐược làmThường không được làm
Thư viện số của trường, phần mở công khaiXem trực tuyến, có nơi cần đăng ký tài khoản bạn đọcĐọc, ghi chép, trích dẫn có ghi nguồnTải nguyên cuốn, in hàng loạt, đăng lại
Thư viện số, phần dành cho sinh viênCần tài khoản của trườngSinh viên dùng cho việc họcNgười ngoài mượn tài khoản để vào
Kênh video chính thức của trườngXem tự doXem, chia sẻ đường dẫn gốcTải về đăng lại, cắt ghép làm nội dung kiếm tiền
Bản dịch học liệu mở có giấy phép mởXem, thường tải đượcDùng lại theo giấy phép của bản gốc, ghi cả nguồn gốc lẫn người dịchDùng vào mục đích thương mại nếu giấy phép cấm
Giáo trình giấy ở thư viện côngĐọc tại chỗ hoặc mượn theo thẻĐọc, ghi chép, sao chụp một phần nhỏ theo quy định thư việnSao chụp trọn cuốn để phát tán

Dòng thứ hai đáng nhắc riêng: dùng nhờ tài khoản sinh viên của người khác để vào thư viện số là vi phạm quy định của trường và có thể làm chủ tài khoản bị khoá. Người ngoài trường nên dùng phần công khai hoặc đến thư viện công.

Bài giảng trên kênh video: phân biệt kênh chính thức với kênh đăng lại

Khi tìm "bài giảng kinh tế vĩ mô tiếng Việt" hay "bài giảng giải tích", bạn sẽ gặp rất nhiều video. Một phần do trường, khoa, giảng viên đăng; phần khác là người lạ tải về rồi đăng lại, có khi cắt ghép, gắn tên mới, chèn quảng cáo. Video đăng lại có thể thiếu đoạn, sai thứ tự, và có thể bị gỡ bất cứ lúc nào vì vi phạm bản quyền.

Cách nhận ra kênh chính thức: tên kênh trùng tên trường hoặc khoa, có liên kết qua lại với trang chính thức của trường, đăng đều nhiều năm, có danh sách phát theo môn. Kênh của giảng viên cá nhân thì xem phần giới thiệu, đối chiếu tên giảng viên với trang khoa. Kênh đăng lại thường đặt tên kiểu chung chung, đăng dồn rất nhiều môn của nhiều trường trong thời gian ngắn.

Học từ kênh chính thức có hai lợi ích. Bài giảng đầy đủ, đúng thứ tự, kèm tài liệu nếu giảng viên đính kèm. Và bạn tôn trọng công sức người dạy: lượt xem về đúng kênh của họ là lý do để họ tiếp tục đăng. Muốn chia sẻ cho bạn bè thì gửi đường dẫn gốc, đừng tải về rồi đăng lại.

Phụ đề tình nguyện và bản dịch: dùng thế nào cho chắc

Một số bài giảng trong các kho học liệu mở nước ngoài có phụ đề hoặc bản dịch tiếng Việt do tình nguyện viên làm. Đây là nguồn quý cho người chưa vững tiếng Anh, nhưng cần dùng có ý thức. Người dịch có thể không chuyên ngành, thuật ngữ có khi dịch theo nghĩa thông thường thay vì nghĩa chuyên môn, công thức và ký hiệu có khi bị chép sai.

Cách dùng an toàn là học song song: đọc bản dịch để nắm ý, nhưng giữ bản gốc mở bên cạnh để kiểm tra mỗi khi gặp thuật ngữ, con số, công thức. Ghi một sổ thuật ngữ Anh – Việt theo cách dùng trong giáo trình tiếng Việt chuẩn của ngành, để khi đi thi trong nước bạn dùng đúng từ.

Nếu bạn khá ngoại ngữ, góp sức dịch cũng là cách học sâu và có thể đưa vào hồ sơ năng lực. Chỉ dịch tài liệu có giấy phép cho phép chỉnh sửa, phát hành bản dịch theo đúng giấy phép của bản gốc, ghi nguồn đầy đủ, và không bán bản dịch nếu giấy phép có điều khoản phi thương mại.

Tìm đủ tài liệu cho một môn trong 15 phút

Ví dụ bạn cần học môn "Nguyên lý kế toán". Mười lăm phút dưới đây cho bạn một bộ tài liệu khởi đầu, không mất đồng nào.

  1. Tìm đề cương môn học của một trường có đào tạo ngành đó; nhiều trường công bố đề cương hoặc chương trình đào tạo trên trang chính thức. Ghi lại danh sách chương và giáo trình được giới thiệu.
  2. Tìm tên giáo trình đó trong mục tra cứu của thư viện công gần bạn hoặc thư viện số công khai; ghi lại nơi có sách.
  3. Tìm trên kênh video chính thức của các trường đào tạo cùng ngành, theo đúng tên môn; chọn một danh sách phát đầy đủ, xem bài đầu để thử giọng giảng.
  4. Nếu môn có học liệu mở bằng tiếng Anh, tìm xem có bản dịch hoặc phụ đề tiếng Việt, dùng làm nguồn bổ trợ.
  5. Ghép danh sách: chương nào học bằng video nào, đọc thêm ở giáo trình nào, bài tập lấy ở đâu. Một trang giấy là đủ.

Nếu một trang yêu cầu cài phần mềm, nhập số thẻ ngân hàng hay số điện thoại để "mở khoá giáo trình", đóng trang đó lại. Nguồn chính thức không đòi những thứ ấy để cho bạn đọc phần công khai.

Một người học tại chức ghép đủ một môn khó

Tình huống: anh Dũng 34 tuổi, học đại học hệ vừa làm vừa học ngành kế toán ở tỉnh. Môn kế toán tài chính học dồn vào cuối tuần, giảng viên dạy nhanh, anh không theo kịp. Anh tìm được trên kênh video chính thức của một trường đại học kinh tế một danh sách bài giảng cùng môn, giảng chậm hơn, có ví dụ. Giáo trình mà đề cương giới thiệu thì thư viện tỉnh có hai bản, anh làm thẻ bạn đọc và mượn về theo thời hạn của thư viện. Một người bạn gửi anh tệp giáo trình chụp lại trọn cuốn, anh không dùng vì đó là bản sao chép trái phép và tệp lạ có thể chứa mã độc. Vướng nhất là cách hạch toán trong video theo chuẩn mực cũ hơn giáo trình trường anh; anh đánh dấu những chỗ khác nhau và hỏi giảng viên của mình. Cuối kỳ anh qua môn, và giữ lại bộ ghi chú để dùng khi đi làm.

Anh Dũng không tìm được một nguồn tiếng Việt hoàn chỉnh nào, nhưng ghép ba nguồn miễn phí — video chính thức, giáo trình thư viện, câu hỏi cho giảng viên — đã đủ. Phần lớn người học trong nước sẽ phải làm như vậy, và việc ghép nguồn tự nó cũng rèn khả năng tự học.

Những trang "chia sẻ giáo trình" nên tránh

Song song với nguồn chính thức là vô số trang đăng lại giáo trình, sách có bản quyền. Nên tránh khi thấy:

  • Trang cho tải trọn cuốn giáo trình của nhà xuất bản đang bán, dạng ảnh chụp từng trang.
  • Bắt tải "trình đọc tài liệu" hoặc tệp nén có đuôi chạy được để mở giáo trình.
  • Đòi đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội rồi xin quyền đăng bài thay bạn.
  • Thu phí nhỏ qua tin nhắn để "mở khoá tải về" tài liệu vốn của người khác.
  • Không ghi tác giả, không ghi nơi xuất bản, không nói gì về bản quyền.

Ngoài chuyện bản quyền, các trang này là nguồn lây mã độc và lừa lấy tài khoản phổ biến. Giáo trình chưa mở công khai thì mượn ở thư viện, mua bản chính thức hoặc hỏi xem nhà xuất bản có bản số cho thuê, cho mượn không.

Câu hỏi thường gặp

Có kho bài giảng đại học bằng tiếng Việt miễn phí đầy đủ như kho học liệu mở nước ngoài không?

Hiện nguồn tiếng Việt nằm rải rác ở thư viện số của các trường, kênh video chính thức và bản dịch tình nguyện, chưa tập trung một chỗ với độ phủ lớn. Bạn thường phải ghép nhiều nguồn cho một môn.

Người không phải sinh viên có vào được thư viện số của trường đại học không?

Phần mở công khai thì vào được, có nơi cần đăng ký tài khoản bạn đọc. Phần dành cho sinh viên, giảng viên thì cần tài khoản của trường. Không nên mượn tài khoản người khác vì vi phạm quy định và có thể làm chủ tài khoản bị khoá.

Tải bài giảng trên kênh video của trường về rồi đăng lại có được không?

Thường là không, trừ khi kênh ghi rõ giấy phép cho phép. Quyền mặc định của video đăng công khai chỉ là xem. Muốn chia sẻ, hãy gửi đường dẫn gốc của kênh chính thức.

Phụ đề tiếng Việt của bài giảng nước ngoài có đáng tin không?

Hữu ích để nắm ý nhưng không phải lúc nào cũng chính xác về thuật ngữ và công thức. Nên mở bản gốc song song để kiểm tra những chỗ quan trọng, và dùng thuật ngữ theo giáo trình tiếng Việt chuẩn khi đi thi.

Giáo trình đại học không có bản số thì đọc miễn phí ở đâu?

Thư viện công cấp tỉnh, thành phố và thư viện của nhiều trường có bản giấy để đọc tại chỗ hoặc mượn. Làm thẻ bạn đọc thường đơn giản; hỏi trực tiếp thư viện về điều kiện và phí hiện hành.

Tệp giáo trình chụp lại trọn cuốn bạn bè gửi có nên dùng không?

Không nên. Đó thường là bản sao chép trái phép, và tệp không rõ nguồn có thể kèm mã độc. Mượn ở thư viện hoặc dùng phần mở công khai của nhà trường vừa hợp pháp vừa an toàn hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138