HoanToan.comHoàn Toàn
Dịch vụ công và hỗ trợ miễn phí

Tiêm chủng miễn phí cho trẻ: tiêm chủng mở rộng, tiêm ở đâu và mũi nào phải trả

Trẻ em được tiêm miễn phí các vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế. Điều kiện, cách theo dõi lịch và phần vắc xin dịch vụ phải trả.

Young Vietnamese mother seen from behind holding her baby in a bright clinic waiting room of a commune health station, nurse in soft focus, clean pale green light

Trẻ em Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin thuộc Chương trình Tiêm chủng mở rộng của Nhà nước, thường tại trạm y tế xã, phường nơi trẻ cư trú, phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, viêm gan B, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, sởi. Phụ nữ có thai cũng được tiêm phòng uốn ván trong chương trình. Điều kiện quan trọng nhất: miễn phí áp dụng cho loại vắc xin và lịch tiêm trong chương trình; các vắc xin ngoài danh mục, tiêm ở điểm dịch vụ, là phần gia đình tự trả.

Nhiều phụ huynh lẫn lộn hai đường này, có người tưởng mọi mũi đều phải trả tiền, có người lại bỏ lỡ mũi miễn phí vì nghĩ "tiêm dịch vụ rồi". Phần dưới giải thích chương trình hoạt động thế nào, cách không bỏ sót mũi nào, khi nào cân nhắc thêm vắc xin dịch vụ và những điều cần nói với nhân viên y tế. Danh mục vắc xin và lịch tiêm do Bộ Y tế quy định, có thể bổ sung theo từng giai đoạn, nên kiểm lại điều kiện hiện hành tại trạm y tế nơi bạn ở.

Chương trình tiêm chủng mở rộng hoạt động thế nào

Chương trình Tiêm chủng mở rộng được triển khai ở Việt Nam từ thập niên tám mươi của thế kỷ trước, do ngành y tế tổ chức, vắc xin do ngân sách nhà nước và các nguồn hỗ trợ chi trả. Mục tiêu là mọi trẻ em, dù ở thành phố hay vùng sâu, đều được tiêm đủ các mũi cơ bản theo đúng tuổi. Vì thế, gia đình không phải trả tiền vắc xin, cũng không phải trả công tiêm cho các mũi trong chương trình.

Thông thường mỗi trạm y tế xã, phường tổ chức buổi tiêm chủng định kỳ hằng tháng vào những ngày cố định do địa phương quyết định. Trước buổi tiêm, nhân viên y tế hoặc cộng tác viên dân số có thể thông báo qua loa phát thanh, nhóm tin nhắn của tổ dân phố, hoặc gọi trực tiếp cho gia đình có trẻ đến tuổi tiêm. Trẻ sinh ở bệnh viện thường được tiêm những mũi đầu ngay sau sinh, và thông tin này được ghi vào sổ hoặc phiếu tiêm chủng của trẻ.

Ngoài lịch thường xuyên, khi có nguy cơ dịch, ngành y tế có thể tổ chức chiến dịch tiêm bổ sung cho một nhóm tuổi nhất định, cũng miễn phí. Những đợt này được thông báo qua chính quyền, nhà trường và trạm y tế. Trẻ đã tiêm đủ vẫn có thể được chỉ định tiêm thêm trong chiến dịch; nếu băn khoăn, hãy hỏi trực tiếp nhân viên y tế tại điểm tiêm.

Mũi miễn phí và mũi tự trả: phân biệt cho đúng

Bảng sau tóm tắt hai đường tiêm chủng mà phụ huynh hay gặp. Đây là nguyên lý chung; danh mục cụ thể nên hỏi trạm y tế.

Tiêu chíTiêm chủng mở rộngTiêm chủng dịch vụ
Chi phíMiễn phí vắc xin và công tiêmGia đình trả tiền vắc xin và dịch vụ
Nơi tiêmTrạm y tế xã, phường; bệnh viện với mũi sơ sinhĐiểm tiêm dịch vụ đủ điều kiện, bệnh viện, phòng khám
Loại vắc xinDanh mục do Bộ Y tế quy định cho chương trìnhThêm các vắc xin ngoài danh mục, hoặc dạng phối hợp nhiều bệnh trong một mũi
Lịch hẹnTheo buổi tiêm định kỳ của trạmLinh hoạt, đặt lịch theo giờ
Theo dõi sau tiêmNgồi lại theo dõi tại điểm tiêm theo quy địnhNhư nhau, theo quy định về an toàn tiêm chủng
Ghi nhậnSổ, phiếu tiêm chủng và hệ thống quản lý tiêm chủngCũng phải ghi vào sổ và hệ thống để tránh tiêm trùng

Hai đường không loại trừ nhau. Nhiều gia đình tiêm các mũi cơ bản miễn phí ở trạm y tế và tiêm thêm một số vắc xin dịch vụ. Điều quan trọng là báo cho nhân viên y tế mọi mũi trẻ đã tiêm ở nơi khác, để lịch không bị chồng hoặc thiếu.

Bắt đầu cho con đi tiêm miễn phí: các bước cụ thể

Nếu con bạn mới sinh, mới chuyển nhà, hoặc bạn không chắc con đã tiêm đủ chưa, làm lần lượt như sau.

  1. Tìm sổ hoặc phiếu tiêm chủng của con. Đây là giấy tờ quan trọng nhất. Mất sổ thì hỏi bệnh viện nơi sinh và trạm y tế nơi đã tiêm để tra lại.
  2. Đến trạm y tế nơi đang cư trú để đăng ký quản lý tiêm chủng, mang theo sổ tiêm và giấy tờ của trẻ. Nếu mới chuyển đến, báo rõ để trạm nhập thông tin.
  3. Hỏi ngày tiêm định kỳ của trạm và cách trạm thông báo, ghi số liên lạc của bạn vào danh sách.
  4. Trước buổi tiêm, cho trẻ ăn bình thường, mặc áo dễ vén tay, mang theo sổ tiêm.
  5. Tại điểm tiêm, kể cho nhân viên y tế tình trạng sức khoẻ của con mấy ngày gần đây và tiền sử phản ứng sau tiêm nếu có. Trẻ được khám sàng lọc trước tiêm để quyết định có tiêm được không.
  6. Sau tiêm, ngồi lại theo dõi tại điểm tiêm đúng thời gian nhân viên dặn, rồi tiếp tục theo dõi ở nhà theo hướng dẫn.

Nếu con có biểu hiện bất thường sau tiêm mà bạn thấy đáng lo, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất; tình huống khẩn cấp thì gọi 115. Bài này không thay lời khuyên của nhân viên y tế, mọi quyết định hoãn tiêm hay tiêm bù nên hỏi trực tiếp người khám sàng lọc.

Tình huống: gia đình chuyển nhà giữa chừng lịch tiêm

Chị Ngân, 27 tuổi, sinh con ở quê rồi theo chồng vào thành phố làm công nhân khi bé được năm tháng. Trong lúc dọn nhà, sổ tiêm của con bị thất lạc. Chị không nhớ con đã tiêm những mũi nào, và nghe đồng nghiệp nói tiêm ở thành phố "mũi nào cũng mất tiền".

Chị mang giấy khai sinh của con đến trạm y tế phường nơi đang thuê trọ, hỏi về tiêm chủng. Nhân viên y tế tra hệ thống quản lý tiêm chủng và tìm được các mũi bé đã tiêm ở quê. Vướng mắc là có một mũi chưa được nhập, nhân viên gợi ý chị gọi về trạm y tế xã ở quê để xác nhận. Sau khi bổ sung, trạm lập phiếu tiêm mới và hẹn buổi tiêm định kỳ tháng tới.

Kết quả: bé tiếp tục tiêm đủ các mũi trong chương trình mà gia đình không trả tiền vắc xin. Chị quyết định cân nhắc thêm một vắc xin dịch vụ sau khi hỏi bác sĩ, và từ đó chụp ảnh từng trang sổ tiêm lưu trong điện thoại.

Khi nào cân nhắc thêm vắc xin dịch vụ

Vắc xin trong chương trình đã bao phủ những bệnh nguy hiểm nhất và phổ biến nhất với trẻ em. Tuy vậy, có những bệnh khác có vắc xin nhưng chưa nằm trong chương trình, hoặc có dạng vắc xin phối hợp giúp giảm số mũi tiêm. Đây là phần gia đình có thể cân nhắc trả tiền, tuỳ điều kiện tài chính và lời khuyên của nhân viên y tế. Không có nghĩa là trẻ chỉ tiêm chương trình thì "thiếu", cũng không có nghĩa tiêm dịch vụ là bắt buộc.

Khi được tư vấn tại điểm tiêm dịch vụ, hãy hỏi thẳng: vắc xin này phòng bệnh gì, có trùng với mũi con đã tiêm miễn phí không, cần bao nhiêu mũi, khoảng cách giữa các mũi. Một số nơi bán theo gói trọn bộ; đọc kỹ gói có những mũi nào, có mũi nào trùng với chương trình không. Bạn không phải mua gói chỉ vì được giảm giá.

Cũng đừng để đi tiêm dịch vụ làm lỡ mũi miễn phí. Nếu đã tiêm một vắc xin phối hợp ở nơi dịch vụ, mang sổ đến trạm y tế để họ biết và điều chỉnh lịch. Thông tin về vắc xin, chỉ định và chống chỉ định là chuyên môn y tế, bài này chỉ nêu nguyên tắc; quyết định cụ thể cho con bạn cần hỏi bác sĩ, nhân viên y tế.

Những điều cần biết để không bị thiệt

Không ai được thu tiền mũi trong chương trình. Nếu có người thu "phí tiêm" cho mũi thuộc tiêm chủng mở rộng, bạn có quyền hỏi lại trạm trưởng hoặc phản ánh với ủy ban nhân dân cấp xã.

Cảnh giác tin nhắn mời tiêm lạ. Tin nhắn, cuộc gọi tự xưng nhân viên y tế đề nghị chuyển tiền đặt cọc vắc xin hay bấm đường dẫn để "đăng ký tiêm miễn phí" thường là lừa đảo. Thông báo thật đến từ trạm y tế, chính quyền nơi bạn ở.

Giữ sổ tiêm suốt nhiều năm. Sổ tiêm chủng cần khi đi học, đi du học, làm một số thủ tục. Chụp ảnh từng trang và cất bản giấy cùng giấy khai sinh.

Tiêm muộn vẫn tiêm bù được. Lỡ một buổi tiêm không có nghĩa phải bắt đầu lại. Nhân viên y tế sẽ tính lịch tiêm bù phù hợp.

Thông tin có thể tra điện tử. Ở nhiều nơi, thông tin tiêm chủng đã được nhập vào hệ thống quản lý và có thể xem trên ứng dụng định danh điện tử của nhà nước nếu dữ liệu đã đồng bộ. Nếu chưa thấy, sổ giấy vẫn là căn cứ, hãy hỏi trạm y tế.

Những câu nên hỏi nhân viên y tế tại buổi tiêm

Buổi tiêm ở trạm y tế thường đông, nhưng bạn vẫn có quyền hỏi cho rõ. Chuẩn bị sẵn vài câu dưới đây, ghi câu trả lời vào sổ tay hoặc ngay cạnh trang sổ tiêm.

  • Hôm nay con được tiêm vắc xin phòng những bệnh nào, đây là mũi thứ mấy của loại đó?
  • Mũi này có nằm trong chương trình miễn phí không, hay là vắc xin trạm đang hỗ trợ theo đợt?
  • Sau tiêm cần theo dõi con những biểu hiện gì, biểu hiện nào thì phải quay lại hoặc đưa đi cơ sở y tế ngay?
  • Lần tiêm tiếp theo vào khoảng tháng nào, trạm sẽ báo bằng cách nào?
  • Con vừa ốm, đang dùng thuốc hoặc từng phản ứng sau tiêm thì có cần hoãn không? Câu này do người khám sàng lọc quyết định sau khi khám.
  • Thông tin mũi tiêm hôm nay đã được nhập vào hệ thống quản lý tiêm chủng chưa?

Nếu câu trả lời chưa rõ, đừng ngại hỏi lại. Nhân viên y tế ở trạm quen với phụ huynh lần đầu đưa con đi tiêm và thường giải thích kỹ khi được hỏi cụ thể. Với những thắc mắc chuyên môn sâu hơn như tiêm cho trẻ sinh non, trẻ có bệnh nền, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi con.

Câu hỏi thường gặp

Tiêm chủng mở rộng có thật sự miễn phí hoàn toàn không?

Vắc xin trong chương trình và công tiêm tại trạm y tế là miễn phí cho trẻ trong độ tuổi theo lịch. Gia đình chỉ tự trả khi chọn thêm vắc xin ngoài danh mục hoặc tiêm ở điểm dịch vụ. Danh mục có thể được bổ sung, nên hỏi trạm y tế nơi bạn ở.

Con tạm trú ở nơi khác có được tiêm miễn phí không?

Trẻ tạm trú vẫn được tiêm chủng tại trạm y tế nơi đang sống. Phụ huynh nên mang sổ tiêm và giấy tờ của trẻ đến trạm để đăng ký quản lý, tránh bỏ sót mũi khi chuyển chỗ ở.

Mất sổ tiêm chủng thì làm sao biết con đã tiêm mũi nào?

Đến trạm y tế nơi trẻ đã tiêm hoặc nơi đang cư trú để tra trong hệ thống quản lý tiêm chủng. Nếu dữ liệu chưa đủ, nhân viên sẽ hướng dẫn liên hệ cơ sở đã tiêm trước đó để xác nhận, rồi cấp phiếu mới.

Đã tiêm vắc xin dịch vụ thì có cần tiêm mũi miễn phí nữa không?

Còn tuỳ vắc xin dịch vụ đó phòng những bệnh nào. Mang sổ tiêm đến trạm y tế để nhân viên đối chiếu, tránh tiêm trùng hoặc bỏ sót. Đừng tự quyết bỏ mũi trong chương trình khi chưa hỏi.

Phụ nữ mang thai có được tiêm miễn phí không?

Phụ nữ có thai được tiêm phòng uốn ván trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Lịch tiêm phụ thuộc vào tiền sử tiêm trước đó; hãy hỏi trạm y tế hoặc nơi khám thai để được hướng dẫn.

Làm sao biết ngày tiêm chủng định kỳ ở trạm y tế?

Mỗi trạm y tế tự sắp xếp ngày tiêm hằng tháng và thông báo qua loa phát thanh, nhóm tin nhắn khu dân cư hoặc gọi cho gia đình. Cách chắc nhất là hỏi trực tiếp trạm và để lại số liên lạc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138